Detailhandel of horeca; klein verschil, grote gevolgen

13 maart 2019 | Michèl Kaptein

Steeds meer gemeenten krijgen te maken met de dunne lijn die in enkele gevallen detailhandel van horeca scheidt. Dat deze lijn dun is, blijkt uit de stijgende hoeveelheid aan zaken die bij de rechter worden voorgelegd waarin specifiek de vraag wordt gesteld: is mijn zaak aan te merken als horeca- of detailhandelsbedrijf? Wie denkt dat het antwoord op deze vraag makkelijk te vinden is, komt dikwijls bedrogen uit. Sterker nog, de wet- en regelgeving blijkt op dit gebied lang niet altijd toereikend en bij de tijd.

Fastfood(restaurant)

Op het hoekje van de Amsterdamse Ferdinand Bolstraat en de Albert Cuypstraat is inmiddels een donutzaak gevestigd. De vele bezoekers die er vandaag de dag een donut kopen, hebben waarschijnlijk geen idee wat voor strijd er begin vorig jaar achter de schermen heeft plaatsgevonden. De New York Pizza-keten wilde graag een vestiging openen op de hierboven genoemde locatie. Uit de regels van het geldende bestemmingsplan bleek dat verschillende categorieën horeca waren toegestaan, waaronder het vestigen van een restaurant. Met de intentie om een wat luxere vestiging te openen, met zitplaatsen en bediening aan tafel, leek er voor New York Pizza in eerste instantie geen vuiltje aan de lucht.

Het gemeentebestuur had een andere mening. Een fastfoodrestaurant is niet aan te merken als restaurant zoals de regels in het bestemmingsplan voorschrijven, aldus het gemeentebestuur. Het gevolg hiervan is dat de aangevraagde omgevingsvergunning voor het aanbrengen van gevelreclame niet werd verleend door de gemeente.  De plannen van New York Pizza konden definitief van tafel.

Kenmerken

Horecabedrijven bestaan er inmiddels in vele vormen. Zo vallen onder andere restaurants, cafés en discotheken te onderscheiden, waarbij elk type horecabedrijf eigen kenmerken bezit. Zo is het aannemelijker dat een discotheek meer geluidoverlast zal veroorzaken dan een restaurant. Daarentegen is het waarschijnlijker dat men eerder geuroverlast ervaart bij een restaurant dan bij een discotheek. Om al deze belangen goed te kunnen behartigen maken gemeenten in bestemmingsplannen onderscheid in horecabedrijven. Door het indelen van de horecabedrijven in verschillende categorieën, en vervolgens te bepalen welke categorie op welke plek wenselijk is, kan de gemeente eventuele overlast zoveel mogelijk beperken en de leefbaarheid van een gebied garanderen.

Het bovenstaande wordt bemoeilijkt door de opkomst van nieuwe concepten en vervaging van bestaande horecaformules. Denk hierbij aan de traiteur die toch enkele tafeltjes heeft om ter plaatse te kunnen eten. Hoofdzakelijk haalt men etenswaren af, maar er is een mogelijkheid om etenswaren aan tafel te nuttigen. Is er dan sprake van een restaurant? En wat als de aanwezige zitgelegenheden bij een sushizaak hoofdzakelijk bedoeld zijn om te kunnen wachten op bestellingen, is er dan sprake van een afhaalcentrum? Invulling van dit soort horecaformules is lang niet altijd even gemakkelijk. Neem daarbij het feit dat de ontwikkelingen in de horeca doorgaans niet bij te benen zijn door gemeentelijke regelgeving. Complicaties groeien (zeker in de grote steden) hierdoor als paddenstoelen uit de grond.

Klein verschil, grote gevolgen

Terug naar New York Pizza. Op de locatie is volgens het bestemmingsplan alleen een café of restaurantfunctie toegestaan, geen fastfood. De keten was het niet eens met het standpunt van het gemeentebestuur dat het restaurant, omdat ze er fastfood serveren, niet aan te merken is als restaurant en zocht steun bij de rechter. De eerste stap van de rechter was het nauwkeurig bekijken van het bestemmingsplan en de daarbij behorende regels. De regels van het bestemmingsplan voorzagen niet in het begrip ‘fastfoodrestaurant’ en leken dus ontoereikend te zijn.

Wanneer een begripsomschrijving ontbreekt, betrekt de rechter in zijn oordeel de aard van het gebruik en de planologische uitstraling van het horecabedrijf. Denk hierbij aan aspecten als zitgelegenheid, bediening, het soort etenswaren en de aan- of afwezigheid van een counter. In het geval van New York Pizza gaf zelfs de planologische uitstraling van het bedrijf geen uitsluitsel en greep de rechter terug aan zijn laatste strohalm, De Dikke Van Dale. De rechter kon de fastfoodketen geen soelaas bieden. Dat de vestiging van New York Pizza intenties had om naast pizzapunten, ook volledige gerechten en nagerechten te serveren was niet voldoende om aangemerkt te worden als restaurant.

Juist de verkoop van de pizzapunten gaf de doorslag. Het gemeentebestuur verwachtte terecht dat bezoekers de pizzapunten in de nabijheid van de zaak zouden nuttigen. Ondanks dat de pizzapunten verpakt worden meegegeven, volgt de rechter het standpunt van het gemeentebestuur. Omdat bezoekers de pizzapunten in de nabijheid zullen nuttigen, valt er meer overlast te verwachten dan bij een normaal restaurant waar gasten (alleen) in het restaurant de etenswaren nuttigen. New York Pizza is volgens de rechter geen restaurant en vist achter het net.

Detailhandel?

In het feit dat tevens detailhandel is toegestaan op de locatie ziet New York Pizza nog een laatste kans. Ook de vertegenwoordigers van de keten slaan De Dikke Van Dale er op na en komen tot de conclusie dat de activiteiten die New York Pizza ontplooit, aangemerkt kunnen worden als detailhandel. Het gaat volgens het alom bekende woordenboek om 'handel die direct aan de verbruikers levert'. Ironisch genoeg is juist de aanwezigheid van zitplaatsen, om aan de restaurantvereisten te voldoen, nu het obstakel om aangemerkt te kunnen worden als detailhandel. Volgens de rechter horen zitplaatsen niet bij detailhandel en dus vangt New York Pizza wederom bot.

Tot slot

New York Pizza heeft tot twee keer toe pech. Volgens de rechter betreft het geen restaurant, maar ook geen detailhandel en dus is door het gemeentebestuur terecht geweigerd omgevingsvergunning te verlenen. In dit geval pakt het combineren van meerdere activiteiten binnen het horecabedrijf negatief uit en kunnen de plannen voor deze specifieke locatie definitief de prullenbak in. De horecaformule die de pizzaketen voor ogen had, past niet in het bestemmingsplan. Hieruit valt te concluderen dat het belangrijk is jouw horecaformule vroegtijdig te toetsen aan het bestemmingsplan, alvorens tijd en geld te investeren. Zoals blijkt uit het geval van New York Pizza, kan zelfs een pizzapunt roet in het eten gooien.

Deze bijdrage is geschreven door Michèl Kaptein (links op de foto). Hij is werkzaam bij Catch Legal, dat bestaat uit een team van gedreven juristen. Op het gebied van horeca bezit Catch Legal veel expertise en op dit vlak staan ze horecaondernemers dagelijks bij. Meer info: www.catchlegal.nl

Klik hier voor de overige bijdragen van Catch Legal

Schrijf gratis in voor de nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de nieuwsbrief!

Overig nieuws

Columns
Column: daarom neem ik mijn kinderen niet mee naar zo'n café

In de maartuitgave van De CaféKrant schreef ik in mijn voorwoord over kinderen in het café. Ik bezocht café De Twee Spieghels in Leiden, waar kinderen pas welkom zijn als ze zelfstandig op een barkruk kunnen klimmen. Dat is niet ingegeven door kinderhaat of iets dergelijks, maar...

trends Bier
Gaan algoritmes het bierassortiment bepalen?

Een team van 160 wetenschappers is bezig met het ontwikkelen van een algoritme wat klanten kan adviseren wat zij moeten bestellen. Brouwerijketen AB InBev kreeg de inspiratie voor dit idee vanuit de streamingwebsite Netflix. Netflix beveelt kijkers nieuwe series en films aan door middel van het verz...

Bier Events
Bijna 450 bieren in 5e Dutch Beer Challenge

Op woensdag 20 maart 2019 is Rotterdam weer een dag de bierhoofdstad van Nederland. Dan wordt in Arminius congres- en debatcentrum voor de vierde keer de ‘Dutch Beer Challenge’ georganiseerd. Alle ruim 650 Nederlandse brouwerijen en brouwerijhuurders zijn benaderd en velen hebben &eacut...

Economie KHN
Oproep KHN voor Provinciale Staten-verkiezingen: voorkom overaanbod horeca

De afgelopen tien jaar nam het aantal horecazaken in Nederland explosief toe. Het aantal groeide met 13 procent naar ruim 43000 zaken. KHN is blij met deze ontwikkeling en ziet ook voor de toekomst nog ruimte voor extra horeca. Maar in steeds meer binnensteden ontstaat overaanbod van horeca, vooral ...

Tech Interview
''Bij De Beren hebben we nu al twaalf marketingmedewerkers nodig''

Marjolein Mens is communicatieadviseur bij restaurantketen De Beren. De restaurantketen heeft de social media campagnes uitstekend op orde en pakt de marketingactiviteiten professioneel aan. Hoe gaat dat in zijn werk bij zo’n succesvolle keten? Marjolein: “We hebben hier op kantoor een h...

Opening
De Horeca Academie opent een nieuwe vestiging in Houten

De Horeca Academie en het landelijk opererende SVO zijn al jaren partners in het verzorgen van horeca opleidingen en gaan nu een nieuwe vestiging openen in Houten. De Horeca Academie gaat per september 2019 van start met de aanbieding van de volgende opleidingen: kok, Zelfstandig werkend kok, Horeca...

Meer nieuws

Schrijf gratis in voor de nieuwsbrief

Ontvang wekelijks de nieuwsbrief!

Lees Nu
Nieuwsbrief ontvangen

Copyright 2019 - Uitgeverij PS

Uitgave door: